قرص پاروکستین یا پاکسیل چیست؟ موارد استفاده و عوارض جانبی آن کدامند؟
قرص پاروکستین Paroxetine یا پاکسیل برای درمان افسردگی، حمله هراس، اختلال وسواس اجباری obsessive-compulsive disorder، اختلالات اضطراب و اختلال اضطارب پس از سانحه post-traumatic stress disorder تجویز می شود. این دارو از طریق کمک به بازگشت تعادل به یک ماده طبیعی با نام سروتونین serotonin در مغز اثر بخشی می کند.
پاروکستین یک مسدود کننده انتخابی باز جذب سروتونین SSRI است. این دارو به بهبود خلق و خو، خواب، اشتها و سطح انرژی کمک می کند و همچنین باعث بازگشت علاقه به فعالیت های روزمره می شود. پاروکستین باعث کاهش ترس، اضطراب، افکار ناخواسته و تعداد حملات هراس می شود. به علاوه لزوم انجام کارهای مکرر و تکراری (از جمله شستن دست ها و چک کردن اطراف) را که باعث مختل شدن فعالیت های روزمره می شود، کاهش می دهد.
اسامی تجاری : پاکسیل Paxil
نام عمومی یا ژنریک : Paroxetine Hcl
طریقه مصرف پاروکستین
قبل از شروع مصرف دارو راهنمای مصرف و اطلاعات دارویی را با دقت مطالعه کنید و اگر سوالی دارید از پزشک خود یا پزشک داروخانه بپرسید.
قرص پاروکستین خوراکی است و طبق دستور پزشک باید با غذا یا بدون غذا مصرف شود. معمولا یک بار در روز و آن هم صبح خورده می شود. خوردن پاروکستین با غذا باعث کاهش تهوع می شود.اگر این دارو باعث خواب آلودگی در طول روز می شود، با پزشک در مورد مصرف آن در بعد از ظهر مشورت کنید.
میزان مصرف داروی پاروکستین بر اساس شرایط پزشکی، پاسخ به درمان، سن و سال و دیگر شرایط پزشکی فرد مصرف کننده تعیین می شود. حتما در مورد تمام داروها و محصولاتی که مصرف می کنید (از جمله داروهای با نسخه و بدون نسخه و داروهای گیاهی) به پزشک خود اطلاع دهید.
برای کاهش خطر بروز عوارض جانبی ناشی از دارو پزشک در ابتدا مصرف دارو را با میزان کمتری شروع می کند و به تدریج میزان مصرف را افزایش می دهد. دستورات پزشک را با دقت دنبال کنید. میزان مصرف دارو را به هیچ عنوان افزایش ندهید و دارو را برای مدت طولانی تری مصرف نکنید. با افزایش میزان مصرف دارو شرایط بهتر نشده و خطر بروز عوارض جانبی افزایش پیدا می کند.
پاروکستین را به طور منظم مصرف کنید تا بیشترین بهره را از آن ببرید. به هیچ عنوان قرص پاروکستین را قبل از مصرف نشکنید، خراش ندهید و از جویدن آن اجتناب کنید. در مورد چگونگی خوردن دارو دستورات پزشک را با دقت دنبال کنید.
اگر داروی پاروکستین را به خاطر مشکلات قبل از قاعدگی مصرف می کنید، پزشک به شما توصیه خواهد کرد هر روز در ماه که دچار مشکل می شوید مصرف کنید یا دو هفته قبل از اولین روز پریودی این دارو را بخورید.
لازم است حتی اگر احساس خوبی دارید مصرف دارو را ادامه دهید. مصرف پاروکستین را بدون مشورت با پزشک و به طور ناگهانی متوقف نکنید. اگر مصرف این دارو به طور ناگهانی متوقف شود، شرایط بدتر خواهد شد. به علاوه ممکن است علائمی را در خود مشاهده کنید، از جمله نوسانات خلقی، سردرد، خستگی، تغییر در الگوی خواب و احساسی شبیه به شوک الکتریکی.
برای پیشگیری از این علائم در زمان قطع مصرف دارو، پزشک از شما می خواهد مصرف دارو را به تدریج کاهش دهید. برای جزئیات بیشتر با پزشک مشورت کنید. بدتر شدن علائم را سریعتر به پزشک اطلاع دهید. اثربخشی کامل دارو چند هفته طول می کشد.
عوارض جانبی پاروکستین
در زمان مصرف قرص پاروکستین عوارضی بروز می کند که عبارتند از:
- تهوع
- خواب آلودگی
- سرگیجه
- مشکل در خوابیدن
- از دست دادن اشتها
- ضعف
- خشکی دهان
- عرق کردن
- تاری دید
- خمیازه کشیدن
اگر هر یک از این عوارض ادامه پیدا کرده یا بدتر شدند به پزشک اطلاع دهید.
به یاد داشته باشید که پزشک پاروکستین را با در نظر گرفتن مزایا و عوارض آن تجویز کرده است و مزیت های دارو بیشتر از عوارض آن بوده است. بسیاری از افرادی که این دارو را مصرف می کنند، هیچ عارضه جانبی در خود مشاهده نمی کنند.
اگر عارضه جانبی جدی در خود مشاهده کردید، حتما به پزشک اطلاع دهید، عوارض جانبی جدی مربوط به پاروکستین عبارتند از:
- لرز
- بیقراری
- ناتوانی در بی حرکت ماندن
- کاهش علاقه به رابطه جنسی
- تغییر در توانایی جنسی
- بی حسی، خارش و کبود شدن و خونریزی سریع و ساده
- ضربان قلب نامنظم
- ضعف و گرفتگی عضلانی
- تشنج
برخی عوارض جانبی پاروکستین جدی و خطرناک هستند که در صورت مشاهده هر یک از آنها به پزشک مراجعه کنید. این عوارض جانبی خطرناک عبارتند از :
- مدفوع سیاه
- استفراغ کردن ماده ای که شبیه به قهوه است
- درد، التهاب و قرمزی چشم ها
- بزرگ شدن مردمک ها
- تغییر در بینایی
پاروکستین باعث افزایش سروتونین می شود و این مسئله منجر به بروز عارضه ای نادر و خیلی خطرناک به نام سندروم سروتونین می شود. اگر در حال مصرف داروهای دیگر افزایش دهنده سروتونین هستید، خطر بروز سندروم سروتونین بیشتر می شود، بنابراین در مورد تمام داروهایی که در حال مصرف آنها هستید، با پزشک خود مشورت کنید.
در صورت بروز هر یک از این علائم بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:
- ضربان قلب
- توهم
- از دست دادن تعادل
- سرگیجه شدید
- تهوع شدید
- استفراغ
- اسهال
- کشش عضلات
- تب بی دلیل
- بی قراری و تحریک غیر عادی
به ندرت پیش می آید مردانی که در حال مصرف پاروکستین هستند دچار نعوظ دردناک و طولانی مدت شوند که بیشتر از 4 ساعت طول می کشد. در صورت بروز این شرایط مصرف دارو را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید.
پاروکستین به ندرت باعث بروز واکنش های حساسیتی می شود. با این حال در صورت بروز واکنش های حساسیتی به پاروکستین به پزشک مراجعه کنید. علائم واکنش حساسیتی به پاروکستین عبارتند از:
- بثورات پوستی
- خارش
- التهاب (به ویژه در صورت، زبان و گلو)
- سرگیجه شدید
- مشکل تنفسی
موارد بیان شده لیست کامل عوارض جانبی پاروکستین نیستند. در صورت مشاهده هر عارضه دیگری که در بالا به آنها اشاره نشد، به پزشک مراجعه کنید.
اقدامات احتیاطی قبل از مصرف پاروکستین
اگر به این دارو یا هر دارو و مکمل دیگری حساسیت دارید، قبل از شروع مصرف پاروکستین حتما به پزشک اطلاع دهید. قرص پاروکستین ممکن است حاوی ترکیبات غیرفعال باشد که منجر به بروز واکنش های حساسیتی یا دیگر مشکلات می شود.
قبل از شروع مصرف پاروکستین تمام سوابق پزشکی خود را به پزشک اطلاع دهید، به ویژه اگر مبتلا به هر یک از شرایط زیر بوده اید:
- سابقه شخصی یا خانوادگی ابتلا به اختلال دو قطبی
- سابقه شخصی یا خانوادگی اقدام به خودکشی
- بیماری های کبد
- بیماری های کلیوی
- تشنج
- کاهش سطح سدیم در خون
- خونریزی یا زخم در روده
- مشکلات خونریزی
- سابقه شخصی یا خانوادگی ابتلا به آب سیاه یا گلوکوم
پاروکستین ممکن است باعث خواب آلودگی، سرگیجه یا تاری دید شود. الکل یا ماری جوانا خواب آلودگی و سرگیجه را بدتر می کنند. در زمان مصرف این دارو از رانندگی کردن یا انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری دارند اجتناب کنید. از نوشیدن مشروبات الکلی جدا خودداری کنید.
قبل از انجام هر گونه جراحی به پزشک یا دندانپزشک خود اطلاع دهید که در حال مصرف پاروکستین هستید.
پاروکستین برای سالمندان
سالمندان نسبت به عوارض جانبی قرص پاروکستین حساس تر هستند، به ویژه خونریزی یا از دست دادن تعادل. به علاوه ممکن است افراد مسن دچار نوعی عدم تعادل در نمک شوند که هیپوناترمی hyponatremia نامیده می شود.
قرص پاروکستین برای کودکان
کودکان نسبت به عوارض جانبی پاروکستین حساس تر هستند، به ویژه از دست دادن اشتها و کاهش وزن. وزن و قد کودکانی که در حال مصرف پاروکستین هستند باید به طور منظم چک شود.
پاروکستین در بارداری
مصرف پاروکستین در بارداری توصیه نمی شود. این دارو به نوزاد متولد نشده آسیب می زند و اگر خانم باردار در سه ماهه آخر بارداری قرص پاروکستین مصرف کند، نوزاد وی علائم ترک دارو را نشان خواهد داد که عبارتد از:
- مشکل تنفسی
- مشکل در تغذیه
- تشنج
- سفتی عضلات
- گریه مداوم
به هرحال از آنجایی که عدم درمان بیماری های روحی و روانی به مادر و نوزاد آسیب می زند، بنابراین مصرف پاروکستین را بدون مشورت با پزشک متوقف نکنید. در عوض در مورد داروی جایگزین با پزشک مشورت کنید. اگر قصد باردار شدن دارید یا فکر می کنید باردار شده اید، بلافاصله به پزشک اطلاع دهید.
پاروکستین و شیردهی
داروی پاروکستین وارد شیر مادر می شود. اگر در حال مصرف پاروکستین هستید، قبل از شیردهی به نوزاد با پزشک مشورت کنید.