قرص لیتیوم چیست؟ موارد استفاده و عوارض آن کدامند؟
قرص لیتیوم Lithium بر روی جریان سدیم در عصب ها و سلول های عضلانی تاثیر می گذارد. سدیم بر روی جنون تاثیر می گذارد. لیتیوم برای درمان حالت های جنون در اختلال دو قطبی یا بایپولار مصرف می شود. نشانه های جنون در اختلال دو قطبی عبارتند از:
- بیش فعالی
- صحبت کردن با سرعت زیاد
- قضاوت های نادرست
- کاهش میزان خواب
- خشم و عصبانیت
لیتیوم به شکل های مختلف موجود است، از جمله : قرص خوراکی، محلول خوراکی، شربت خوراکی و قرص خوراکی طولانی رهش. لیتیوم از بروز حالت جنون و کاهش شدت آن نیز کمک می کند.
اطلاعات مهم در مورد قرص لیتیوم
اگر باردار هستید، بدون مشورت با پزشک لیتیوم مصرف نکنید. این دارو به نوزاد متولد نشده آسیب می زند. در دوره مصرف لیتیوم از یک روش مطمئن برای پیشگیری از بارداری استفاده کنید و اگر در دوره درمان باردار شدید، حتما به پزشک اطلاع دهید.
در صورت مشاهده علائم مسمومیت به لیتیوم به پزشک مراجعه کنید، نشانه های مسمومیت به لیتیوم عبارتند از:
- تهوع
- استفراغ
- اسهال
- خواب آلودگی
- ضعف عضلانی
- لرز
- عدم تعادل
- تاری دید
- وزوز گوش
در هنگام مصرف قرص از خراشیدن، جویدن یا شکستن قرص طولانی رهش لیتیوم اجتناب کنید. در زمان مصرف قرص لیتیوم آب زیاد بنوشید تا از کم آب شدن بدن جلوگیری کنید. اگر زیاد عرق می کنید یا اگر دچار اسهال و استفراغ همراه با تب شده اید، به پزشک مراجعه کنید.
در زمان مصرف داروی لیتیوم مراقب باشید در هنگام ورزش کردن یا زمانی که در آب گرم هستید، مراقب باشید دمای بدن زیاد بالا نرود و یا بدن کم آب نشود. در بعضی موارد نیز نوشیدن زیاد مایعات می تواند تاثیر معکوس داشته و خطرناک باشد، بنابراین بهتر است مایعات را به اندازه بنوشید.
قبل از مصرف لیتیوم اگر به لیتیوم حساسیت دارید، حتما به پزشک اطلاع دهید.
اگر تجربه هر یک از موارد زیر را دارید، حتما به پزشک اطلاع دهید:
- الکتروکاردیوگرافی یا نوار قلب غیر طبیعی
- غش کردن
- سابقه خانوادگی مرگ کمتر از 45 سال
- بیماری کلیوی
- بیماری قلبی
- بیماری ناتوان کننده
- اختلال در تیروئید
- پایین بودن سطح سدیم در خون
- کم بودن سطح آب بدن
برخی داروها با لیتیوم تداخل پیدا می کنند و منجر به بروز شرایط جدی به نام سندروم سروتونین می شوند. اگر در حال مصرف داروهای دیگری هستید، داروهای محرک، داروهای مخدر، داروها و مکمل های گیاهی و داروهای ضد افسردگی، داروهایی برای بیماری های روحی و روانی، بیماری پارکینسون، سردردهای میگرنی، عفونت های جدی یا داروهای پیشگیری کننده از تهوع و استفراغ. قبل از اینکه هر نوع تغییری در میزان یا زمان مصرف این داروها بدهید، با پزشک مشورت کنید.
قرص لیتیوم در بارداری
مشخص نیست که آیا این دارو به نوزاد متولد نشده آسیب می زند یا خیر. در زمان مصرف لیتیوم اگر باردار هستید یا قصد باردار شدن دارید، حتما به پزشک اطلاع دهید.
داروی لیتیوم و شیردهی
در زمان مصرف داروی لیتیوم نباید به نوزاد خود شیر بدهید. لیتیوم وارد شیر مادر می شود و بر روی نوزاد تاثیر می گذارد. به علاوه مصرف لیتیوم برای افراد کمتر از 12 سل توصیه نمی شود.
چگونگی مصرف لیتیوم
لیتیوم را درست طبق دستور پزشک مصرف کنید. به تمام توصیه های پزشک عمل کرده و راهنمایی مصرف دارو را نیز با دقت مطالعه کنید. به ندرت اتفاق می افتد که پزشک میزان مصرف دارو را تغییر دهد. هرگر لیتیوم را به میزان زیاد و برای مدت طولانی مصرف نکنید. در صورت مصرف بیش از اندازه یا طولانی تر از دوره توصیه شده ممکن است مشکل اور دوز رخ دهد.
قرص لیتیوم را به طور کامل بلعیده و از خراشیدن، جویدن و یا شکستن آن اجتناب کنید. اگر شکل مایع دارو را مصرف می کنید، شربت لیتیوم، میزان آن را دقیق اندازه بگیرید و از قاشق های اندازه گیری استفاده کنید.
مصرف لیتیوم احتمال کم شدن آب بدن را بیشتر می کند، به ویژه اگر دچار اسهال یا استفراغ شده باشید یا بیرون و در معرض نور آفتاب هستید، یا ورزش شدید می کنید و بیش از حد معمول عرق می کنید. کم آبی بدن خطر بروز برخی عوارض جانبی لیتیوم را افزایش می دهد.
در صورت بروز بیماری همراه با تب، اسهال یا استفراغ یا عرق کردن بیش از حد به پزشک اطلاع دهید. بدون مشورت با پزشک زمان و میزان مصرف دارو را تغییر ندهید. در زمان مصرف قرص لیتیوم آب زیاد بنوشید.
اثر بخشی دارو و بهبود علائم 3 هفته طول می کشد. مصرف دارو را درست طبق دستور پزشک ادامه دهید و اگر بهبود علائم یک هفته بعد از مصرف دارو شروع نشد، حتما به پزشک اطلاع دهید. در زمان مصرف لیتیوم ممکن است نیاز به آزمایش خون منظم داشته باشید.
اگر قرار است جراحی انجام دهید، به پزشک یا دندانپزشک خود اطلاع دهید که در حال مصرف داروی لیتیوم هستید.
عوارض قرص لیتیوم
همراه با تاثیرات مفید، هر دارو از جمله لیتیوم ممکن است عوارض جانبی هم در پی داشته باشد. گرچه تمام این عوارض اتفاق نمی افتند، اما در صورت بروز هر یک نیاز به مراقبت های پزشکی و توجه خواهد بود.
در زمان مصرف قرص لیتیوم در صورت بروز هر یک از موارد زیر بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:
- گیجی، ضعیف شدن حافظه یا کم شدن هوشیاری
- ضعف
- ضربان قلب سریع یا کند
- تکرر ادرار
- افزایش تشنگی
- نبض نامنظم
- سفتی دست ها یا پاها
- مشکل تنفسی (به ویژه در زمان ورزش کردن یا سخت کار کردن)
- ضعف یا خستگی غیر عادی
- افزایش وزن
عوارض کمیاب لیتیوم
- آبی رنگ شدن یا درد در انگشت های دست و پا
- سردی دست ها و پاها
- سرگیجه
- درد چشم
- وزوز یا سر و صدا در گوش
- مشکلات بینایی
عوارض ناشناخته لیتیوم
- خشکی یا زبر شدن پوست
- نبض یا ضربان قلب سریع یاا نامنظم
- ریزش مو
- خشن شدن صدا
- سبکی سر
- افسردگی
- حساسیت به سرما
- تنگی نفس
- التهاب دست ها و پاها
- التهاب گلو
- هیجان غیر عادی
نشانه های اور دوز قرص لیتیوم
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر بلافاصله به اورژانس اطلاع دهید:
- تاری دید
- عدم تعادل
- تشنج
- اسهال
- خواب آلودگی
- افزایش میزان ادرار
- از دست دادن اشتها
- ضعف عضلانی
- تهوع و استفراغ
- وزوز گوش
- لکنت زبان
- لرز
برخی عوارض مربوط به لیتیوم معمولا نیاز به توجهات پزشکی ندارند. این عوارض در طول درمان و با سازگار شدن بدن با دارو به مرور برطرف می شوند. به علاوه پزشک نیز راهکارهایی برای پیشگیری و کاهش این عوارض ارائه خواهد کرد. در صورتی که هر یک از عوارض زیر ادامه پیدا کرده و آزار دهنده شدند، حتما به پزشک اطلاع دهید:
- آکنه یا جوش های پوستی
- احساس نفخ یاا فشار در معده یا شکم
- کشش یا تحریک عضلانی